Bekijk de wereld van dichtbij via macro insectenfotografie

Marit van Ekelenburg

07-05-2026

Dicht bij huis of diep in de bossen, insecten zijn er altijd en overal. Maar hoe zien die insecten er van dichtbij uit? Hoe en wanneer kan je een insect mooi vastleggen? Fotograaf Marit van Ekelenburg legt maar al te graag deze kleine wezentjes vast. Hoe ze dit doet, verteld ze maar al te graag.

De slapende bij in de dahlia

Ah, gelukkig. Hij zit nog op precies dezelfde plek als de avond ervoor. Een breedbandgroefbij, slapend in een dahlia. Met mijn linkerhand kan ik de bloem net een beetje draaien en kantelen, zodat het bijtje precies mijn kant op kijkt. Camera in de aanslag, het zachte tikken van de flitser volgt. Tweeënzestig beelden schiet ik, met elke keer net een ander scherpstelpunt. Beelden die ik later samenvoeg tot één foto met veel scherptediepte, maar nog steeds een zachte, rustige achtergrond.

Dit soort ochtenden zijn voor mij het hoogtepunt van het macro seizoen. Als je weet waar je moet zoeken, is het in de vroege ochtend vaak prijsschieten. Het mannetje van de breedbandgroefbij is bijvoorbeeld niet welkom in het grondnest, dus hij moet zijn nacht elders doorbrengen. Een dahlia is dan nog niet eens zo’n verkeerde keus. Vlak na zonsopgang is het vaak nog fris en ontwaken de insecten. Ze moeten letterlijk opwarmen voordat ze aan hun drukke dag kunnen beginnen. Voedsel zoeken, paren en in de tussentijd niet opgegeten worden: het leven van een insect gaat niet altijd over rozen. Ze brengen de nacht door op een zo veilig mogelijke plek.

In deze dahlia zitten nog vier andere mannetjes. Een kleine bijen-hotspot. Maar als je niet weet dat ze er zitten, zijn ze bijna niet te zien. Dat vind ik misschien wel het mooiste aan macrofotografie, je leert kijken naar plekken waar de meeste mensen gedachteloos langs lopen.

Vroeg opstaan voor focus stacking

Dit moment van de dag, als de eerste ochtendgloren net door de wolken breken, is ideaal om insecten te fotograferen. Al helemaal wanneer je, zoals ik, veel gebruikmaakt van focus bracketing. Daarbij maak je een reeks foto’s met steeds een ander scherpstelpunt, om die later digitaal samen te voegen tot één beeld. Dit doe je om meer scherptediepte te krijgen, zonder dat het ten koste gaat van je beschikbare licht. Om dat goed te kunnen doen, is het wel zo prettig als je onderwerp even stil zit. Vandaar het vroege uur, dan 'slapen' ze nog en zijn ze over het algemeen veel makkelijker te benaderen.

Die voorbereiding begint voor mij vaak al de avond ervoor, gewapend met een zaklamp. Insecten die overdag actief zijn, zoeken voor de nacht een veilig plekje uit. Een bloemkelk, een stengel, een beschut hoekje. De kans is groot dat ze de volgende ochtend nog op precies dezelfde plek zitten. En als je geluk hebt, zijn ze dan ook nog eens versierd met kleine dauwdruppeltjes.

Eigen zon en wolken in het veld

Om dat alles vast te leggen, neem ik mijn eigen mini-studio mee het veld in. Met een flitser en een diffuser heb ik in feite mijn eigen zon en wolken. Ik ben daardoor minder afhankelijk van het weer en het aanwezige licht. Met een flitser kun je je onderwerp als het ware 'bevriezen' en krijg je superscherpe beelden, ook als je uit de hand werkt. Maar net als direct zonlicht is kaal flitslicht zelden mooi. Zeker bij kevers met een reflecterend exoskelet zorgen harde lichtvlekken voor storende hotspots in je foto.

Daarom gebruik ik een diffuser als mijn zachte wolkendek. Die spreidt het flitslicht, maakt het groter en egaal, waardoor het insect mooi en gelijkmatig wordt belicht. Voor een focus stack is het fijn als elke foto in de reeks qua belichting hetzelfde is, en zo zorg ik ervoor dat het licht in al mijn beelden consistent blijft. Het resultaat is een foto die oogt alsof hij in zacht ochtendlicht is gemaakt, terwijl de flitser het harde werk doet.

De onrustige snuitkever

Niet alle onderwerpen zijn zo coöperatief als een slaperige bij in de dahlia. Midden op de dag ziet de wereld er heel anders uit. Mijn favoriete snuitkever (Polydrusus formosus) zit bijvoorbeeld in de calendula. De uitgesproken oranje kleur van de bloem steekt prachtig af tegen het blauwgroen van deze kleine snuitkever. Ik zie ‘m daar niet vaak; meestal zit deze soort verborgen in het groen. En hoewel dat ook mooie plaatjes kan opleveren, zoek ik toch graag naar net dat beetje knalkleur in mijn frame.

Het probleem is alleen dat het midden op de dag is, en dat de snuitkever in kwestie totaal niet stilzit. Onbegonnen werk, zou je denken. Toch is het de moeite waard om even geen foto te maken, maar gewoon te observeren. Hoe beweegt het dier? Gaat hij van bloem naar bloem, loopt hij steeds een rondje, pauzeert hij soms op een vaste plek? Ook als het bij dit ene beestje niet lukt om een foto te maken, heb ik bij de volgende ontmoeting met dezelfde soort weer een beetje extra kennis in mijn achterhoofd.

En dan gebeurt het toch. Na enkele minuten heen en weer dartelen, treuzelt hij soms ineens even. Een paar seconden van complete stilstand is alles wat ik nodig heb voor een stack. Hij zit met zijn achterwerk naar me toe gedraaid, maar dat geeft niet. Met mijn linkerhand draai ik heel voorzichtig de calendula 180 graden, en daar is dat mooie koppie. In ongeveer zes seconden schiet ik zestig beelden. Meestal is dat genoeg om details vast te leggen die ik graag wil zien. Ik hoef de camera alleen maar zo stil mogelijk te houden en af te drukken; de automatische focus bracketing doet de rest.

Altijd blijven kijken en leren

Dat is misschien wel de kern van macrofotografie met levende beestjes, je combineert kennis van gedrag met techniek. Je leert wanneer je moet wachten en wanneer je snel moet handelen. Soms is het een stack van zestig beelden in zes seconden, soms is het een veel kleinere reeks, omdat je maar een fractie van een seconde rust hebt. En soms lukt het helemaal niet en leer je alsnog iets voor de volgende keer.

Dat is het mooie van insectenfotografie. Het speelt zich vaak af dicht bij huis, maar voelt voor mij als een voortdurende ontdekkingsreis van details, kleuren en soorten. Zelf na acht jaar intensief insecten fotograferen, vind ik elke keer weer iets nieuws. Een soort die ik nog niet eerder heb gezien, een bekende soort in een onverwachte kleur, een ander gedrag dan ik gewend was. Ik blijf leren, ik blijf me verwonderen en precies die combinatie van uitdaging en verwondering is wat macrofotografie voor mij zo ontzettend mooi maakt.

Hiermee legt Marit de insecten vast