Mijn project: De Slufter, de Monnik en de Halve Maan – De natuur langs de Nederlandse kust

Loek Buter

19-03-2026

Wat gebeurt er als we de duinen weer loslaten? Die vraag hield me bezig toen ik begon aan mijn project De Slufter, de Monnik en de Halve Maan. Als winnaar van de Oog op de Natuur beurs in 2023 trok ik een jaar lang langs de Nederlandse kust. Van Zeeland tot de Wadden zocht ik naar plekken waar het zand weer mag stuiven en de natuur haar eigen weg kiest. Ik wilde laten zien hoe we, juist door ruimte te geven, de natuur kunnen versterken en onszelf kunnen beschermen.

Waarom ik een jaar lang door de duinen zwierf

Eeuwenlang hebben we in Nederland geprobeerd de duinen vast te leggen. Ze moesten ons beschermen tegen de grillen van de Noordzee. Maar dat vastleggen betekende ook het onderdrukken van natuurlijke processen, met verlies van unieke natuur tot gevolg.

Ik wilde weten of we ons land kunnen beschermen door juist mee te bewegen met de natuur? Hoe werkt het als we de duinen weer laten wandelen? Dat vroeg om onderzoek, om gesprekken met ecologen, beheerders en boswachters. Maar bovenal vroeg het om aanwezig te zijn. Dus ging ik een jaar lang met mijn camera op pad. Van Zeeland tot de Wadden ging ik op zoek naar die eerste voorzichtige stappen van dynamisch kustbeheer.

De kwetsbaarheid van wat ons beschermt

We hebben de duinen keihard nodig. Ze zijn onze natuurlijke bescherming tegen het water. Maar tegelijkertijd zijn ze zelf ontzettend kwetsbaar. Slechts één procent van Nederland bestaat uit duinen en toch leeft daar driekwart van al onze planten- en vogelsoorten.

Ik vind het belangrijk dat we ons realiseren hoe fragiel dit systeem is. De stijgende zeespiegel, stikstofneerslag, afnemende biodiversiteit: het duinlandschap staat onder druk. Met mijn beelden wil ik de balans tonen tussen mens en natuur. En vooral onze afhankelijkheid laten zien. Want zonder gezonde duinen, geen droge voeten.

Een jaar lang duinzand in mijn schoenen

Aan dit project ging maanden aan voorbereiding vooraf. Ik schreef een beursaanvraag, legde contact met terreinbeheerders, vroeg vergunningen aan en bouwde langzaam een netwerk op langs de hele kust. Het kost tijd om toegang te krijgen tot plekken waar het duinzand écht mag stuiven.

Gedurende het jaar liep ik talloze kilometers door het zand, vaak samen met boswachters of ecologen. Ik luisterde, observeerde en fotografeerde. Ik zag hoe nieuwe openingen in de duinen zand naar binnen lieten waaien, hoe kerven en slufters werden gegraven, hoe de natuur weer langzaam haar gang kon gaan.

Van idee naar ontwikkeling

Aanvankelijk wilde ik dit project vastleggen met mijn analoge Hasselblad, maar de hoge kosten van film deden me overstappen op een middenformaat Fuji GFX 50SII met adapter, zodat ik mijn geliefde Hasselbladlenzen kon blijven gebruiken. Die lenzen geven mijn werk een zachte scherpte, een karakteristiek bokeh en de rust die ik koester. Omdat ik handmatig scherpstelde, werkte ik veel vanaf een statief. Dit hielp me mijn composities met aandacht op te bouwen. Voor het eerst combineerde ik traditionele fotografie met drone-opnames. Met mijn DJI Mavic 3, eveneens met een Hasselbladlens, kon ik vanuit de lucht vastleggen hoe het zand door het landschap beweegt. Die combinatie van perspectieven, van ooghoogte tot vogelvlucht, groeide uit tot een nieuwe beeldtaal waarin natuurprocessen zichtbaar worden, van dichtbij én van boven.

Tijdens het fotograferen leerde ik van een boswachter dat stuivende duinen juist gezonde duinen zijn. In dat veranderlijke landschap voelde ik de dynamiek letterlijk onder mijn voeten. Ik legde slufters vast, halve maanvormige stuifduinen die dennenbossen overspoelen, grazende Schotse Hooglanders en Konikpaarden die het duin openhouden, en zeldzame planten zoals de Moeraswespenorchis. Ook de mens kreeg een plek in dit verhaal: veldbiologen, een schaapsherder, een kunstenaar, de eigenaar van een oud duinhuisje en de monnik uit de titel van mijn serie, verwijzend naar de tijd waarin monniken de eerste duinen fixeerden en zo bewoning in laag Nederland mogelijk maakten. Het schoonmaken van mijn apparatuur werd een dagelijks ritueel, want zand dringt overal in. Mijn beste tip voor wie hier werkt: gebruik een schone verfkwast om je camera’s en lenzen zandvrij te houden.

Grote publiciteit

Het verhaal en de beelden verschenen als longread in National Geographic Magazine, geschreven door mijn vrouw Renske Jonkman. Kort daarna werd ik genomineerd voor de Zilveren Camera in de categorie Natuur en Wetenschap. Dat leidde weer tot een publicatie in Volkskrant Magazine, lezingen, printverkoop en persoonlijke reacties van lezers.

De serie kreeg een extra lading toen mijn foto’s werden ingezet om desinformatie tegen te gaan. Sommige graafwerkzaamheden in de duinen werden verdacht gemaakt door complottheorieën. Mijn beelden toonden de werkelijkheid: duinen die meebewegen met de zee, voor onze veiligheid.

Ook regionale kranten namen de serie op. Ik bood mijn werk kosteloos aan omdat ik juist daar mijn publiek wilde bereiken: de mensen die dagelijks leven met, in en tussen de duinen. Inmiddels zijn de beelden ook gepubliceerd in STERN (Duitsland) en GEO Magazine (Frankrijk).

Dankzij de beurs kon ik de diepte in

De beurs van Oog op de Natuur gaf me ruimte. Tijd om te plannen, te reizen, te wachten op het juiste licht. Maar vooral: tijd om écht te kijken. Ik bouwde duurzame contacten op met boswachters en onderzoekers. En onderweg ontdekte ik nieuwe verhalen, zoals dat van de inheemse wilde orchideeën in Nederland, waar ik inmiddels een nieuwe serie over heb gemaakt.

Toekomstige projecten

Mijn nieuwste project draait om wilde orchideeën. Kleine, kwetsbare bloemen met een ongelooflijke schoonheid. Ik zie ze als graadmeter voor de staat van onze natuur. Voor deze serie fotografeerde ik niet alleen de bloemen, maar ook hun leefomgeving én de mensen die deze gebieden beschermen.

Naast mijn reguliere camera gebruikte ik een drone en een speciale Laowa macro-groothoeklens om die fragiele bloemen op een indrukwekkende manier in beeld te brengen. De serie verschijnt binnenkort in de Volkskrant.

Mijn boodschap aan jou

Fotografie begint voor mij met nieuwsgierigheid. Met de vraag: wat gebeurt hier, en waarom? Als je bereid bent om je eigen omgeving écht te bekijken, kom je vanzelf verhalen tegen. En die verdienen het om verteld te worden. Laat je leiden door verwondering. De natuur is geen decor, het is een systeem waar we zelf onderdeel van zijn.

Over Stichting Oog op de Natuur

Stichting Oog op de Natuur ondersteunt met beurzen fotografen die de schoonheid én kwetsbaarheid van onze natuur in beeld brengen. Hun projecten maken zichtbaar wat vaak onzichtbaar blijft: de dringende noodzaak om onze leefomgeving te beschermen. In samenwerking met Stichting Oog op de Natuur geeft Cameranu een aantal beurswinnaars de kans ook hier hun verhaal te vertellen en zo nog meer impact te maken. Wilt u dat deze stichting ook in de toekomst beurzen kan blijven verstrekken? Word dan Vriend van Oog op de Natuur en draag bij aan beeld met impact.

Bekijk handige producten