Paddenstoelen - onmisbare wonderen van de natuur

Jan Vermeer

04-06-2026

Paddenstoelen zijn geen planten en ook geen dieren. Ze kunnen er ineens staan en zijn ook zo weer verdwenen. Die mysterieuze verschijningen in het bos of op het land vind ik fascinerend en grillig. Wat begon in een regenachtig jaar, groeide voor mij uit tot een serieuze, artistieke zoektocht naar deze onmisbare, maar vaak vergeten, helden van de natuur. Als winnaar van de Oog op de Natuur beurs in 2021 reisde ik af naar plekken waar de meest bijzondere paddenstoelen te vinden waren.

Artistieke benadering van Paddenstoelen

Soms ontstaan de mooiste projecten zonder vooropgezet plan. Voor mij was 2019 het startpunt. Achteraf gezien was dat jaar, dankzij de vele regen en wisselende temperaturen, een van de beste paddenstoelen jaren ooit. Terwijl ik bezig was, legde ik de lat voor mezelf steeds hoger. Ik wilde afstappen van het puur ‘plat’ registreren van een soort en zocht naar een meer artistieke benadering van het onderwerp.

Deze nieuwe aanpak vertaalde zich al snel in opvallende en boeiende beelden en het project werd gaandeweg steeds serieuzer. Toen diverse internationale magazines mijn werk begonnen te publiceren, ontstond de droom om uiteindelijk een boek te maken.

Het belang van paddenstoelen en zwammen

Paddenstoelen en zwammen krijgen vaak niet de waardering die ze verdienen. In Nederland zijn ze niet beschermd bij wet, terwijl vogels, zoogdieren en planten die status vaak wel hebben. De 'gezondheid' van de natuur wordt meestal afgemeten aan die zichtbare groepen, terwijl paddenstoelen daarin niet worden meegenomen.

Dat is onterecht, want een leven zonder zwammen is ondenkbaar. Ze leven in symbiose met bomen en houden bossen in stand. Maar ook voor ons eigen menu zijn ze essentieel: denk aan champignons, maar ook aan brood en bier. En wat dacht je van medicijnen? Sinds de ontdekking van penicilline (een schimmel) zijn er meer dan 200 miljoen levens gered. Met mijn beelden wil ik laten zien dat deze organismen onmisbaar zijn.

De aanpak van het project

In de beginfase ging ik vooral alleen op pad. Ik liep zonder vast plan het bos in en keek gewoon wat ik tegenkwam. Naarmate het project meer vorm kreeg, werd mijn zoektocht gerichter. Ik zocht naar specifieke soorten, waarbij contacten via social media vaak de doorslag gaven.

Kennis is bij dit soort fotografie de sleutel. Daarom volgde ik de cursus ‘Paddenstoelen herkennen’ bij het IVN. Als je weet wat je zoekt, kijk je anders. Toch blijft de belangrijkste vraag altijd lastig te beantwoorden: waar vind ik die ene bijzondere paddenstoel?

In de fototas

Voor mijn macrofotografie werk ik met Lumix L-mount camera’s. Een absolute must voor mij is het roterende schermpje, omdat ik voor paddenstoelen vaak extreem laag bij de grond werk en zo mijn compositie kan bepalen zonder volledig in de modder te liggen.

Daarnaast maak ik graag gebruik van de Pixel Shift modus in de camera. Hiermee maak je beelden met een zeer hoge resolutie en veel detaillering. Omdat een paddenstoel een stilstaand onderwerp is, werkt dit perfect; de camera voegt meerdere opnames samen tot één bestand.

Qua objectieven kies ik voor Laowa. De Laowa 100mm f/2.8 macrolens gebruik ik het meest, maar voor de allerkleinste onderwerpen pak ik de Laowa Venus 25mm f/2.8 Ultra Macro. Omdat deze lenzen manueel zijn, heb je volledige controle. Tot slot is mijn Benro Bat statief onmisbaar. Hiermee kan ik mijn camera tot op de grond positioneren voor dat indrukwekkende lage standpunt.

Het resultaat van mijn project

De impact van dit project is enorm groot. Zeker toen de covid pandemie uitbrak. Ik reis regelmatig en dat was uiteraard niet meer mogelijk. Een onderwerp rondom je huis is dan ideaal. De hulp vanuit Oog op de Natuur hielp in die periode waarin inkomsten onder druk stonden, erg mee.

De aandacht die is gegenereerd is omvangrijk, van kranteninterviews tot publicaties in een groot aantal magazines waaronder de internationale NatGeo editie. Er zijn drie boeken verschenen en de foto’s zijn geëxposeerd in Dubai tijdens het prestigieuze fotoevent Xposure. Ik ben daarom ook erg tevreden over het resultaat en de impact die het heeft gemaakt.

Over Stichting Oog op de Natuur

Stichting Oog op de Natuur ondersteunt met beurzen fotografen die de schoonheid én kwetsbaarheid van onze natuur in beeld brengen. Hun projecten maken zichtbaar wat vaak onzichtbaar blijft: de dringende noodzaak om onze leefomgeving te beschermen. In samenwerking met Stichting Oog op de Natuur geeft Cameranu een aantal beurswinnaars de kans ook hier hun verhaal te vertellen en zo nog meer impact te maken. Wilt u dat deze stichting ook in de toekomst beurzen kan blijven verstrekken? Word dan Vriend van Oog op de Natuur en draag bij aan beeld met impact.

Handige producten